KONUSU SUÇ TEŞKİL EDEN İÇERİĞİN SOSYAL MEDYADA BEĞENİLMESİ VE/VEYA PAYLAŞILMASI SUÇ TEŞKİL EDER Mİ?

Sosyal medyada yapılan kontrolsüz paylaşımlar ve beğeniler hukuki açıdan birçok sorun teşkil edebilmekte ve farklı suçlara vücut verebilmektedir.

Günümüzde sosyal ağlar; bireyler tarafından son derece sıklıkla kullanılmakta ve günlük yaşantımızda önemli bir yer almaktadır. Dijital pazarlama ajansı We Are Social tarafından 2016 yılı için hazırlanan, küresel ve lokal dijital istatistikleri içeren “Digital in 2016” adlı rapora[1] göre günde ortalama 2 saat 32 dakikamızı sosyal medyada geçirmekteyiz. Dünya üzerinde 3,419 milyar insan internete bağlanıyor, 2,307 milyar kullanıcı aktif olarak sosyal medyada yer alıyor. 3,790 milyar mobil cihaz kullanıcısının 1,968 milyarı ise sosyal medyayı mobil cihazlar üzerinden kullanıyor. Peki bu kadar sık kullandığımız sosyal medya hesaplarında yaptığımız paylaşımların hukuka uygun olup olmadığını hiç düşünüyor muyuz?

5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’un 4/1 maddesi gereğince; içerik sağlayıcı, internet ortamında kullanıma sunduğu her türlü içerikten sorumludur. Dolayısıyla hukuka aykırı içeriğin bir kimse tarafından paylaşılması halinde, söz konusu içerikten o kişi sorumlu olacaktır. Doktrinde bu konuda herhangi bir tartışma bulunmamaktadır.

Ancak konusu suç teşkil eden ve internet ortamında paylaşıma sunulmuş bir içeriğin bir başka kullanıcı tarafından sosyal ağlarda paylaşılması yahut beğenilmesi halinde ise sorumluluk hali gerek öğretide gerekse uygulamada tartışmalıdır. Sorumluluk halini farklı suç tipleri bakımından ayrı ayrı değerlendirmenin daha faydalı olacağı kanaatindeyiz. Günlük yaşantımızda sıklıkla karışılacağımız bazı suç tiplerini kısaca inceleyeceğiz.

Hakaret Suçu (TCK md. 125)

Hakaret suçu Türk Ceza Kanunu madde 125’te düzenlenmiştir. TCK md. 125; “Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.” hükmünü amirdir.

Kanun metninde de açıkça görüldüğü üzere hakaret suçu kapsamında; konusu suç teşkil eden bir içeriğin paylaşılması bu suça vücut vermektedir. Zira 5651 sayılı internet ortamındaki yayınlara ilişkin Kanun’un 4/2. maddesi gereğince “İçerik sağlayıcı, bağlantı sağladığı başkasına ait içerikten sorumlu değildir. Ancak, sunuş biçiminden, bağlantı sağladığı içeriği benimsediği ve kullanıcının söz konusu içeriğe ulaşmasını amaçladığı açıkça belli ise genel hükümlere göre sorumludur.” şeklinde bir düzenleme bulunmaktadır.

Konusu suç teşkil eden içeriğin paylaşılması tam olarak o içeriğin benimsendiği anlamına gelmese de, beğenilmeyen yahut benimsenmeyen bir içeriğin paylaşılması ihtimali de hayatın olağan akışına aykırıdır. Sosyal medya kullanıcıların yaptığı paylaşımlar genel olarak paylaşım yapılan konunun kendi arkadaşları ve toplum tarafından öğrenilmesi amacıyla yapılmaktadır. Dolayısıyla konusu suç teşkil eden bir içeriğin paylaşılması; içeriği yayma amacı taşıyarak hakaret suçunu oluşturmakta olduğu söylenebilmektedir. Ancak hakaret suçu kapsamında konusu suç teşkil eden içeriğin sosyal medyada beğenilmesi (like, favori vs.) kanaatimce suç teşkil etmemektedir. Nitekim kullanıcıların burada yayma veya diğer kullanıcıları söz konusu içerikle buluşturma amacı bulunmamaktadır.

Ayrıca belirtmek gerekir ki; konusu suç teşkil eden içeriğin sosyal medyada paylaşılması, aleniyet unsurunu gerçekleştirdiğinden TCK md.125/4 kapsamında suçun nitelikli halini oluşturmaktadır.

Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama Suçu (TCK md. 216)

Türk Ceza Kanunu madde 216’da ; “Halkın sosyal sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge bakımından farklı özelliklere sahip bir kesimini, diğer bir kesimi aleyhine kin ve düşmanlığa alenen tahrik eden kimse, bu nedenle kamu güvenliği açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması halinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” denilmektedir.

Bu madde içeriğine dikkat edilirse Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama Suçu’ndan dolayı ceza verilebilmesi için aynı zamanda kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması gerekmektedir. Son zamanlarda sosyal medyada ortaya çıkan asparagas haberlerin bir anda yayılması ve toplumu galeyana getirmesi olağan hale gelmiştir. Bu gibi hallerde kamu düzeni açısından açık ve yakın tehlikenin ortaya çıkması pek muhtemel olup konusu suç teşkil eden içeriğin paylaşılması değişken olaylara göre suç teşkil edebilmektedir.

Ayrıca Hakaret suçunda olduğu gibi Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama Suçu’nda da, konusu suç teşkil eden içeriğin sosyal medyada paylaşılması madde metninde belirtilen aleniyet unsurunu sağlamaktadır.

Ancak yine burada da Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama Suçu bakımından konusu suç teşkil eden içeriğin beğenilmesi (like, favori vs.) kanaatimce suç teşkil etmemektedir.

Suçu ve Suçluyu Övme Suçu (TCK md. 215)

Türk Ceza Kanunu madde 125’de; “İşlenmiş olan bir suçu veya işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi alenen öven kimse, bu nedenle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması hâlinde, iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.” denilmektedir.

Yukarıda bahsettiğimiz Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama Suçu’nda olduğu gibi burada da konusu suç teşkil eden içeriğin paylaşılması kamu düzeni açısından açık ve yakın tehlikeyi ortaya çıkarmaktadır. Nitekim suçu ve suçluyu övme suçunda kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması pek muhtemeldir.

Ancak belirtmek gerekir ki, Suçu ve Suçluyu Övme Suçu bakımından konusu suç teşkil eden içeriğin beğenilmesi (like, fav vs.) kanaatimce suç teşkil etmektedir. Zira söz konusu içeriğin beğenilmesi aynı zamanda suçu ve suçluyu övme fiilini teşkil etmektedir.

Sonuç olarak sosyal medyada yapılan kontrolsüz paylaşımlar ve beğeniler hukuki açıdan birçok sorun teşkil edebilmekte ve farklı suçlara vücut verebilmektedir. Dolayısıyla sosyal medyada paylaşım yaparken özellikle dikkat edilmeli, gerçekliği güvenilir kaynaklardan teyit edilmeyen içeriklere itibar edilmemelidir. Nasıl olsa kontrol mekanizması yok diyerek her türlü içeriği sosyal medya hesaplarımızda paylaşmamalıyız. Zira bir insanı öldürmek nasıl suç teşkil ediyorsa, konusu suç teşkil eden bir içeriğin sosyal medyada paylaşılması da aynı şekilde suç teşkil etmektedir. Öte yandan, yasal mevzuat maalesef sosyal medya ile ilgili konularda yetersiz kalmaktadır. Sosyal medya kullanımının iyiden iyiye arttığı çağımızda bu konularla ilgili ayrıntılı kanuni düzenlemelerin yapılmasında son derece fayda ve gereksinim bulunmaktadır.