Çalışan bayanların en çok merak ettiği konulardan olan,

– Doğum izni
– Ücretsiz doğum izni
– Doğum nedeniyle iş sözleşmeleri’ nin haklı sebeple fesih edilmesi

gibi konularda bu yazımızda bahisedeceğiz.

Öncelikle belirtmek gerekir ki doğum yapmak bayan işçcilere tek başına haklı fesih hakkı vermez. Ancak baı hususların bilinmesi halinde işçinin eline haklı sebeple fesih hakkı geçebilir.

Devlet memuru annelerin doğum izinleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile düzenlenmiştir. Memurun doğum izni kaç gün cevaplayalım:

  • Doğum yapan memura analık izni olarak doktordan alınmış hamilelik raporu ile doğumdan önce 8 hafta doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere 16 hafta izin verilir. Toplamda doğum iznini çalışan memur 112 gün kullanmış olur.
  • İkiz, üçüz, dördüz yani herhangi bir çoğul gebelik durumunda doğum öncesi 8 hafta olan iznine 2 hafta daha eklenerek 10 hafta yapılır. Bu şekilde de doğum izni 126 güne dek gelmiş olur. (Doğum izni kaç gün?)
  • Kadın doğum doktorunun raporu ile isteyen hamile memurlar doğumdan önceki 3 haftaya yani 37. haftaya kadar çalışabilir. Bu durumda izin yapması gereken 5 haftada çalışan memurun bu izin süresidoğum sonrası iznine eklenir.
  • Beklenen süreden erken doğum yapan memurların analık izinlerinden doğum öncesi izninden kalan süre doğum sonrası iznine eklenir.
  • Doğum yapan kamu çalışanı isteği halinde doğumdan sonra 24 ay ücretsiz izne ayrılabilir. Yani memurluk hakkını kaybetmeden 2 yıl maaş almadan izin yapabilir.
  • Ayrıca son düzenleme ile doğum yapan anne çocuğunun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden ay başına kadar olan dönemde yarım zamanlı çalışma iznine ayrılabilir. Bu durumda maaşını da yarım alacaktır.

İşçinin Doğum İzni Kaç Gündür?

  • Doğum yapan işçiye analık izni olarak  doğumdan önce 8 haftadoğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplamda 16 hafta izin verilir.
  • Çoğul gebelik durumunda doğum öncesi 8 hafta olan iznine 2 hafta daha eklenerek 10 hafta yapılır.
  • Kadın doğum doktorunun raporu ile isteyen hamile işçiler doğumdan önceki 3 haftaya yani 37. haftaya kadar çalışabilir. Bu durumda izin yapması gereken 5 haftada çalışan işçinin bu izin süresi doğum sonrası iznine eklenir.
  • Beklenen süreden erken doğum yapan işçinin analık izinlerinden doğum öncesi izninden kalan süre doğum sonrası iznine eklenir.
  • Tabi yukarıda saydığımız izin süreleri doktorun uygun görmesi durumunda veya işin ağırlığına göre izinler uzatılabilir.
  • Kadın işçinin hamilelik süresinde kontrollerini yaptırması için ücretli izin hakkı vardır.
  • İsteği haline kadın işçinin analık izninden sonra 6 aya kadar ücretsiz izin hakkı vardır.
  • Kadın işçiye bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde 1.5 saat emzirme izni verilir.

Bunların dışında merak edilen konularada değinirsek;

Kadın işçiye doğum sonrasında talebe rağmen ücretsiz izin vermeyen işverene karşı konulmuş bir yaptırım varmıdır?

Bu konuya ilişkin olarak 4857 iş kanunu’ nun 104. maddesinde bir yaptırım getirilmiştir. Buna göre düzenlemelere aykırı olarak doğumdan önceki ve sonraki sürelerde gebe veya doğum yapmış kadınları calıştıran veya ücretsiz izin vermeyen işveren vekiline 2017 yılındaki güncel değerlere göre 1.619,00 TL idari para cezası verilir.

Kadın işçinin, 6 aylık ücretsiz doğum iznine ayrılabilmesi için işvere haber vermesi yeterlidir.Kanunda ve mevzuatta işverenin onayına dair bir düzenleme mevcut değildir.

Ücretsiz izin verilmemesi nedeniyle iş akdinin feshi konusu;

Doğum izni konusunda doğum öncesi veya sonrasında işverene takdir hakkı verilmemiştir. Kanundaki düzenlemeler bu konuda emredici nitelik kazandırmaktadır. Söz konusu izinlerin kullandırılmaması hakkında işverene ceza uygulanacağı hakkında yukarıdaki yazıda bilgi vermiştik. Ancak kadın işçinin 6 aylık ücretsiz izin hakkını talep etmesi rağmen işverenin kullandırmamasının işçi açısından haklı fesih sayılabileceğine ilişkin bir düzenleme de yoktur. Ancak işveren çalışma şartlarına aykırı hareket ettiğinden işçi, iş akdini haklı sebeple sona erdirebilir.

 Avukat Mehmet Yalım